Auteur: Dr. T.C.M.A. Schreuder

Wat is ons Microbioom en waarom is een analyse van onze darmbacteriën zo belangrijk?

Waarschijnlijk is dit heel herkenbaar: je hebt last van een opgeblazen buik en opboeren na een antibioticakuur. Of je hebt diarree en buikkrampen na een uitgebreid etentje. Misschien kamp je wel met brandend maagzuur en heb je last van winderigheid na een avondje in de kroeg. Uiteindelijk komt het allemaal op hetzelfde neer: het zijn stuk voor stuk gevolgen van een verstoring van je microbioom. Maar wat is ons microbioom precies? Waarom is het herstellen van je darmbacteriën zo belangrijk? En waarom is het verstandig om je microbioom te laten analyseren?

Het microbioom verandert tijdens ons leven

Uit meerdere studies blijkt verder dat ons microbioom gedurende ons leven onderhevig is aan veranderingen. Na de geboorte is sprake van een dynamisch microbioom met minder diversiteit, maar veel variabiliteit. Wanneer we de volwassen leeftijd hebben bereikt, is ons microbioom relatief stabiel met een bepaalde mate van diversiteit. Het zijn infecties, gebruik van antibiotica en veranderingen in onze voeding, die leiden tot verstoringen (4). Naarmate we boven de 65 jaar komen, vindt er een verschuiving naar minder diversiteit van het microbioom plaats. Er komen veel bacteriën die ontstekingen in de hand werken (ook wel pro-inflammatoir genoemd). 

Test en analyse microbioom zijn belangrijk

Al deze verschillende factoren kunnen dus het microbioom beïnvloeden en daarmee de samenstelling veranderen. Ons microbioom bepaalt uiteindelijk ook hoe ons lichaam (en de darm) voedsel verteert (digestie), voedingsstoffen opneemt, hoe onze hersenen zich ontwikkelen, hoe ons immuunsysteem werkt en zelfs ons gedrag. Zoals gezegd een slecht microbioom en depressie zijn bijvoorbeeld vaak aan elkaar gelinkt. Het is dus erg belangrijk om een microbioomtest of -analyse te laten uitvoeren. Op die manier kun je werken aan een goede gezondheid. 

Microbioom en andere lichaamssystemen

Ons microbioom neemt dus een zeer centrale rol in en communiceert met andere delen van ons lichaam. De bekendste zijn ons immuunsysteem, hersenen, zenuwstelsel en hormonen (endocrien systeem). De manier waarop het microbioom communiceert met het immuunsysteem wordt duidelijk uit hoe de darm een verdedigingsstrategie heeft opgebouwd tegen ziekteverwekkers. Het darmepitheel (ook wel darm-dekweefsel genoemd) bestaat uit één laag cellen die het uitwendige milieu (de darminhoud) scheidt van het inwendige milieu (de bloedbaan en het lichaam zelf). In gezonde toestand liggen deze cellen strak tegen elkaar aan en zijn verankerd door specifieke eiwitten: tight junctions geheten (5). 

De grote hoeveelheid aan darmbacteriën en de verbinding van de darm met de buitenwereld, maakt dat dit de meest voorkomende plek is waar ziekteverwekkers het lichaam kunnen binnendringen (porte d'entrée). Fysieke barrières en door het afweersysteem gevormde barrières, werken nauw samen om te voorkomen dat deze potentiële ziekteverwekkers het lichaam kunnen binnentreden; de zogeheten GALT (gut-associated lymphoid tissue). Voorbeelden zijn het uitscheiden van specifieke tegen ziekteverwekkers gerichte antistoffen (6), het produceren van een slijmlaag door het darmepitheel (7) en Peyerse-plaat (een aggregaat van meerdere afweercellen voor de herkenning en vernietigen van ziekteverwekkers) (8).

Ons microbioom

Laat we beginnen met een uitleg over wat ons microbioom is. Ons lichaam bestaat uit meerdere organen, zoals lever, hart en nieren. Elke orgaan heeft een eigen functie waardoor ons lichaam normaal kan functioneren. Ook ons microbioom kunnen we als orgaan zien, zo bewijzen diverse onderzoeken (1). En daarmee heeft ons microbioom dus ook invloed op ons functioneren.

Darm-microbioom, ook wel microbiota genoemd, is de enorme verzameling darmbacteriën die we bij ons dragen. En die darmbacteriën herstellen zich op een goede manier onder invloed van positieve externe invloeden, zoals goede voeding. Als de bacteriën van ons microbioom niet in balans zijn, dan kunnen er klachten en uiteindelijk ziekten ontstaan. Zo gaan een verslechterd microbioom en depressie bijvoorbeeld vaak samen.

Verschillende soorten darmbacteriën

De triljoen aanwezige darmbacteriën (dat zijn er dus veel meer dan het aantal lichaamscellen) kunnen we verdelen in verschillende groepen. Een van de mogelijke verdelingen is in zogenaamde phyla; de stammen van een verzameling bacteriën. De volgende stammen komen veel voor en worden vaak gebruikt wanneer we het hebben over ons microbioom: Bacteroidetes, Firmicutes, Actinobacteriën, Proteobacteriën, Fusobacteriën en Archeobacteriën.

De samenstelling van de verschillende bacteriën verandert vanaf onze mond tot aan de anus. In de slokdarm vinden we een relatief kleine hoeveelheid en beperkte variatie aan bacteriën. In de dikke darm treffen we een enorme diversiteit en hoog aantal darmbacteriën aan. Meerdere externe invloeden kunnen de samenstelling van de darmbacteriën beïnvloeden. Denk aan de aanwezigheid van zuurstof, het genuttigde eten, stress en lichamelijke inspanning (2-3).

Hormonen, cytokines en gamma aminoboterzuur

Het concept hersen-darm-as (gut-brain-axis) is al bekend sinds de jaren tachtig. We gaan hierbij uit van een interactie tussen de darmbeweging, -sensitiviteit en het centrale zenuwstelsel. Onderzoekers zijn er de afgelopen jaren in geslaagd meer duidelijkheid te krijgen in de sleutelrol van darmbacteriën bij de communicatie tussen de darm en het brein (9, 10). En wat blijkt? Darmbacteriën kunnen de functie van ons brein beïnvloeden. Enkele voorbeelden zijn:

  • Darmcellen kunnen worden gestimuleerd tot het produceren van hormonen, zoals serotonine, die een signalerende functie voor het brein hebben. Ook kunnen cytokines worden aangemaakt die een ontstekingsreactie kunnen veroorzaken.
  • Bacteriële producten, zoals gamma aminoboterzuur (GABA), hebben communicerende eigenschappen in het brein.
  • Stress kan leiden tot een verandering in de samenstelling van het microbioom door wijzigingen in de stresshormonen of bepaalde neurotransmitters (signaalstof voor zenuwcellen).

Microbioom en ontstaan ziekten

In volgende blogs ga ik meer stilstaan bij het ontstaan van ziekten en de rol van ons microbioom. Uit de enorme hoeveelheid aan beschikbare wetenschappelijke publicaties is duidelijk dat je darmbacteriën een centrale rol spelen in het gezond blijven. Een microbioomtest en microbioomanalyse zijn daarom zo belangrijk.

Bij de meestvoorkomende aandoeningen, zoals overgewicht, metabool syndroom en suikerziekte, is bekend dat sprake is van een veranderd microbioom (minder diversiteit, veel bacteriën met pro-inflammatoire kenmerken) en een afgenomen integriteit tussen het darmepitheel (‘lekkende darm’). Hierdoor ontstaat in het lichaam een toestand die gekenmerkt wordt door continue laaggradige ontsteking. Dat leidt samen met de aanwezige insulineresistentie tot de verdere ontwikkeling van ongunstige aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten, gewrichtsklachten en chronische vermoeidheid. 

Microbioom: test en analyse!

Samengevat:

  • Ons microbioom is het geheel aan darmbacteriën dat door de specifieke producten en effecten op het lichaam moet worden gezien als een apart orgaan.
  • Het microbioom is een dynamisch geheel dat onder invloed staat van interne en externe invloeden en van onze leeftijd.
  • De darmbacteriën spelen een sleutelrol in de communicatie tussen onze darmen en onder andere ons brein en afweersysteem. Verstoringen in de delicate balans tussen de verschillende bacteriën, leidt tot het ontstaan van lichamelijke en psychische ziekten, zoals een depressie.

Conclusie: door het volgen van een preventief leefstijlprogramma, zoals dat van Win From Within, kun je je lichaam en je microbioom in goede conditie brengen. Bij Win From Within hebben wij drie programma’s om dit snel en voortvarend aan te pakken. Je kunt ervoor kiezen om ook meteen een microbioomtest te laten uitvoeren. We doen dan een microbioomanalyse. Met de test van je microbioom wordt duidelijk wat jouw lichaam, jouw darmbacteriën nodig hebben om goed te kunnen herstellen. Bekijk de mogelijkheden en presteer zoals alleen jij dat kunt! Als je je je microbioom test of analyseert ben je al een heel eind op de goede weg!

Tim Schreuder
Medisch directeur: MDL-Arts

Na mijn opleiding tot maag-darm-leverarts heb ik jarenlang ervaring opgedaan als dokter én ondernemer. Dat is een van de reden waarom ik medeoprichter ben van Win From Within. Het is mogelijk om mensen een leefstijl aan te meten waarmee ze gezonder kunnen worden én blijven. Vanuit ons medisch team kijk ik vooral naar het microbioom en de metabole gezondheid. Daarmee is voor iedereen veel winst te behalen.

Heel Nederland gezond. Dat is onze droom.