Een vette lever voorspelt sterke kans op hart-en vaatziekten

Auteur: Dr. T.C.M.A. Schreuder

Heeft u te horen gekregen dat u een vette lever heeft? Of kent u misschien wel iemand die deze diagnose heeft gekregen? Dan is deze blog zeker de moeite waard te lezen.
Niet-alcoholische leververvetting wordt vaak gezien bij mensen die lijden aan het zogenaamde metabool syndroom (combinatie van hoge bloeddruk, suikerziekte, hoog cholesterol en overgewicht). Bij een klein deel van deze mensen ontwikkelt zich een leverontsteking (NASH) met verlittekening en kans op leverfalen.

Het is de meest voorkomende chronische leveraandoening en het komt bij 25% van de wereldbevolking voor (1). Wetenschappers hebben aangetoond dat het de verstoring van de leverfuncties is dat maakt dat mensen ziektes ontwikkelen. Niet alleen een verdere achteruitgang van de leverfunctie maar ook het ontstaan van hart-en vaatziekten (zoals slagaderverkalking, hartinfarct en (levensbedreigende) hartritmestoornissen) wordt hiermee in verband gebracht. Het ziektebeeld kent enorme nadelige effecten voor het individu maar ook voor hele bevolkingsgroepen in zijn geheel (2). Door aanpassingen in leefstijl, in het bijzonder voeding en beweging, kun je op een effectieve manier deze ziektes voorkomen.

    

Wat is NAFLD en welke impact heeft het?

Leververvetting in het kader van het metabool syndroom (overgewicht, hoge bloeddruk en cholesterol en suikerziekte) is de meest voorkomende chronische leverziekte. Deze aandoening wordt ook wel niet-alcoholische leververvetting (NAFLD) genoemd. Een onderzoek uit 2016 noemt een wereldwijde prevalentie (= voorkomen van NAFLD op een bepaald moment uitgedrukt als proportie van de populatie) van 25%! (1).
NAFLD omvat het gehele spectrum van ‘slechts’ vet in de lever, via vet met ontsteking tot eindstadium leverziekte bestaande uit ernstige verlittekening (cirrose) met leverfalen. De combinatie van de hoge prevalentie (wereldwijde pandemie) en de significante morbiditeit en mortaliteit maakt dat het gepaard gaat met gigantische kosten voor de gezondheidszorg. Een studie uit 2016 heeft door middel van rekenmodellen laten zien dat de kosten per jaar voor de Verenigde Staten $ 103 miljard en voor Europe-4 (de vier grootste Europese landen; Duitsland, Frankrijk, Italië en Verenigd Koninkrijk) € 35 miljard bedroeg (2).

Verandering in metabolisme bij leververvetting (NAFLD)

Uit meerdere studies in de afgelopen jaren is duidelijk geworden dat bij patiënten met NAFLD een scala aan veranderingen voordoen in het metabolisme. Deze veranderingen variëren van het disfunctioneren van de vaatwand, stoornissen in het metabolisme van homocysteïne met als gevolg verhoogde vaatweerstand en de ontwikkeling van oxidatieve stress (ontstaan van zuurstofradicalen) met gevolg ontstekingsreactie en activatie van bloedplaatjes (3).
De lever heeft voorts een belangrijke rol bij het lipiden-metabolisme. Bij NAFLD is gebleken dat zich hierin een stoornis voordoet met als gevolg een veranderde samenstelling in lipoproteïnes welke een negatief effect heeft op plaque-vorming.
Door veranderingen in de lever zelf (activatie proteïne C kinase, stapeling van vrije vetzuren en oxidatieve stress) ontstaat ongevoeligheid van insuline op het nivo van de levercel.
Veranderingen in de samenstelling van de darmbacteriën in combinatie met een verstoring van de darmwand (“lekkende darm”) resulteert in een activatie van het immuunsysteem. Hierdoor ontstaat een pro-inflammatoire situatie met de productie van cytokines zoals interleukine-6 en tumor-necrosis-factor alfa. Uiteindelijk leidt dit tot een toename van de aanwezige dysfunctie van de vaatwand en plaque-vorming.
Aanvullend spelen mogelijk genetische factoren (zoals bijvoorbeeld mutatie in het PNPLA3-gen) en activatie van vaatgroei-factoren.
Een Koreaanse studie onder meer dan 28.000 deelnemers werd gekeken naar de voorspellende waarde van leververvetting op het ontwikkelen van het metabool syndroom. Deelnemers die vooraf metabool gezond werden geacht (afwezigheid van kenmerken van het metabool syndroom) maar leververvetting hadden, bleken een significant verhoogd risico te hebben op het ontwikkelen van metabole ongezondheid. Dit in vergelijking met deelnemers die geen leververvetting hadden (4).

Relatie NAFLD en hart-en vaatziekten

Er bestaat nog controversie als het gaat om NAFLD te zien als onafhankelijke risicofactor voor het overlijden aan een hart-of vaatziekte. Er zijn studies die dit wel en studies die dit niet aantonen. Hoe dan ook kan wel worden vastgesteld dat een sterke associatie bestaat tussen NAFLD en het verhoogde risico op het ontwikkelen van een hart-en vaatziekten. Studies hebben aangetoond dat patiënten met NAFLD meer slagaderverkalking in de halsslagader hebben, meer dotter-procedures nodig hebben voor het behandelen van een (dreigend) hartinfarct, meer hartklep-afwijkingen kennen en meer (levensbedreigende) hartritmestoornissen.

Conclusies

Niet-alcoholische leververvetting is de meest voorkomende chronische leveraandoening met een prevalentie van 25%. Onomkeerbare leverschade kan zich ontwikkelen met kans op leverfalen. Door een scala aan veranderingen in de lever en daarmee in metabolisme van o.a. insuline, lipiden en darmbacteriën (met of zonder genetische aanleg) bestaat een sterk verhoogd risico op het ontwikkelen van hart-en vaataandoeningen. Behandeling van deze metabole ongezondheid dient te bestaan uit veranderingen in de leefstijl.
Ben jij misschien bekend met leververvetting of wil je jouw metabole gezondheid verbeteren? Win From Within heeft dan voor jou 3 programma’s. Kijk hier voor onze leefstijlprogramma’s.
Wij wensen je een heel goede gezondheid toe! 

Tim Schreuder
Medisch directeur: MDL-Arts

Na mijn opleiding tot maag-darm-leverarts heb ik jarenlang ervaring opgedaan als dokter én ondernemer. Dat is een van de reden waarom ik medeoprichter ben van Win From Within. Het is mogelijk om mensen een leefstijl aan te meten waarmee ze gezonder kunnen worden én blijven. Vanuit ons medisch team kijk ik vooral naar het microbioom en de metabole gezondheid. Daarmee is voor iedereen veel winst te behalen.

Referenties

  1. Global epidemiology of nonalcoholic fatty liver disease - meta-analytic assessment of prevalence, incidence and outcomes. Younossi ZM et al. Hepatology 2016;64:73-84
  2. The economic and clinical burden of nonalcoholic fatty liver disease in the United States and Europe. Younoussi ZM et al. Hepatology 2016;64:1577-1586
  3. Nonalcoholic fatty liver disease and cardiovascular risk: Pathophysiological mechanisms and implications. Francque S et al. J Hepatol 2016;65:425-443
  4. Nonalcoholic fatty liver disease is an early predictor of metabolic diseases in a metabolically healthy population. Yang S et al. Plos One 2019;14:e0224626
  5. Intrahepatic fat, not visceral fat, is linked with metabolic complications of obesity. Fabrini E et al. PNAS 2009;36:15430-15435
  6. Nonalcoholic fatty liver disease and the heart – JACC State-of-the-art Review. Stahl EP et al. JACC 2019;73:948-963
     
  7. Fig 1. Leververvetting. Uitvergroot: het microscopische beeld van een vervette lever. De ronde gele bollen zijn plekken waar eerder vet zich bevond.
     
  8. Fig 2a en 2b samenvoegen. Relatie leververvetting en hart-en vaatziekten is in meerdere studies aangetoond.
     

Heel Nederland gezond. Dat is onze droom.